การสแกนหนังสือมาสร้างไฟล์ ePUB ไว้อ่าน

ผมมีหนังสือเล่มที่ซื้อเก็บไว้รออ่านอยู่เป็นร้อยๆ เล่ม แต่ด้วยความที่หลายปีให้หลังมีปัญหาเรื่องการอ่านหนังสือเล่มเพราะเรื่องของสายตา จึงสะดวกอ่านเป็น ePUB มากกว่า ก็เลยแทบไม่ได้แตะหนังสือเล่มเลย วิธีการทะลายกองดองของหลายๆ คนจึงจับเอาหนังสือเล่มมาทำให้เป็นไฟล์ดิจิทัลซะ (แล้วก็ดองไฟล์ดิจิทัลต่อ)

ช่วงไหนที่ขยันผมก็จะเอาหนังสือที่มีอยู่มาสแกนเก็บไว้ก่อน แล้วค่อยมาแปลงเป็น epub เพราะไฟล์ที่สแกนมาทำเป็น pdf นั้น ถึงจะใช้ iPad 10 นิ้วเปิด ผมก็ยังรู้สึกอ่านไม่สบายตาอยู่ดี ไม่เหมือนอ่านจากหน้าจอ Kindle 6 นิ้ว ที่เราสามารถย่อขยายตัวหนังสือได้ตามต้องการและสะดวกต่อการพกพาไปอ่านที่ไหนต่อที่ไหนได้

การสแกนหนังสือของเราเก็บไว้อ่านเอง ว่ากันตามกฎหมายแล้วไม่ถือว่ามีความผิด ก่อนหน้านี้เคยมีคดีความที่เป็นแนวคิดคล้ายๆ กันมาแล้ว แต่ไฟล์ที่ทำออกมานี่หากเอาไปจำหน่ายจากแจก แบบนี้คือผิดกฎหมายทันที และถ้าเราสแกนเสร็จแล้วขายหนังสือเล่มนั้นไปแล้ว นั่นคือเราไม่ได้มีสิทธิความเป็นเจ้าของของหนังสือเล่มนั้นๆ อีกต่อไป ไฟล์ที่เราสแกนไว้ก็ไม่ควรอยู่ในการครอบครองของเราอย่างถูกกฎหมายเช่นกัน

วิธีการทำไฟล์ ePUB จากหนังสือเล่ม ก่อนหน้านี้เคยเขียนบล็อกแบบคร่าวๆ ไว้ที่ การทำไฟล์ ePUB ด้วยโปรแกรม Sigil แบบสังเขป หลังจากนั้นก็เคยโพสต์ไว้ในกลุ่มชุมชนนักอ่าน eBook ซึ่งมีขั้นตอนอธิบายรายละเอียดมากกว่าเดิม คิดว่าจะเอามาแปะในบล็อกก็ลืมทุกที วันนี้นึกขึ้นได้ เลยลงมือจัดการซะ เนื้อหาจะแบ่งออกเป็น 3 ตอนด้วยกัน

• ตอนที่ 1 การนำไฟล์สแกน (หรือถ่ายภาพ) มาทำเป็นข้อความ text ด้วย Google Docs
• ตอนที่ 2 การเตรียมไฟล์ต้นฉบับสำหรับทำเป็น ePUB
• ตอนที่ 3 การสร้างเอกสาร ePUB ด้วยโปรแกรม Sigil

[ebook] การใส่ Word Wise ลงในไฟล์ ePUB ด้วย Word Wise Creator

ก่อนหน้านี้มีเขียนถึงวิธีการเพิ่มฟีเจอร์ Word Wise ลงในไฟล์ e-book เพื่อใช้ใน Kindle ด้วย WordDumb แล้ว แต่วิธีดังกล่าวนั้นจะใช้งานได้แค่ในเครื่อง Kindle เท่านั้น ไม่สามารถใช้ฟีเจอร์บนแอปอื่นหรืออุปกรณ์อื่นได้เลย

ถ้าอยากให้ไฟล์ ePUB มีฟีเจอร์นี้บนอุปกรณ์อื่นๆ ก็ต้องฝังตัวคำศัพท์ Word Wise ลงไปใน ePUB ก่อน เลย มีคนทำไลบรารี่ Word Wise Creator ก็พอใช้แก้ขัดไปได้ (เขียนไว้นานมากแล้ว ตั้งแต่ปี 2020)

 

ตัวโปรแกรมยังขาดฟังก์ชันจัดการ word variations (lemma รากคำ) อย่างเช่นใน Kindle จะมีคำอธิบายของทั้งคำว่า ambition และ ambitions (**ไปเจอฐานข้อมูล lemma มา ใส่เพิ่มใน reference ด้านล่างแล้ว**)

ผมอ่านวิธีการใช้แล้วงงๆ อยู่ แต่ที่ต้องการก็คือตัวข้อมูลชุดคำศัพท์ (wordwise-dict.csv) ได้ตัวนี้มาก็จะเอามาเขียนโปรแกรมเพื่อจัดการเองได้

โปรแกรมนี้ใช้วิธีครอบแท็ก data-tooltip ให้กับคำศัพท์ เช่น I have <span data-tooltip="to pretend to feel">feigned</span> sleep เลยส่งผลว่าถ้าไฟล์ไหนมีการใช้ span ครอบคำศัพท์ที่ใส่ word wise ก็จะเกิดอาการ span ซ้อน span เป็นความผิดพลาดขึ้นมาได้

และด้วยความที่มีการจัด css เพื่อจัดการตำแหน่งของ word wise เลยมีจุดที่ต้องตรวจแก้กันพอสมควรในกรณีที่การแสดงผลเพี้ยนไปเยอะ

[Calibre] ใส่ Word Wise และ X-Ray ลงใน e-book ด้วย WordDump

หนังสือที่ซื้อจาก Kindle store จะมีฟีเจอร์ที่ชื่อว่า Word Wise และ X-Ray ซึ่งเป็นฟีเจอร์ที่ช่วยอำนวยความสะดวกในการอ่าน แต่ฟีเจอร์ที่ว่านี้ไม่ได้มีในหนังสือทุกเล่ม ในหน้ารายละเอียดหนังสือเล่มนั้นๆ จะมีบอกไว้ว่ารองรับหรือไม่

Word Wise คือคำแปลของคำศัพท์ ที่ใส่แทรกไว้เหนือบรรทัด โดยเราเลือกได้ว่าต้องการให้แสดงมากน้อยแค่ไหน (มี 5 ระดับ) หรือจะปิดทิ้งก็ได้ แต่คำแปลบางคำก็ไม่ตรงเท่าไหร่ ข้อดีของฟีเจอร์ Word Wise คือเราไม่ต้องจิ้มดูความหมายของคำศัพท์บ่อย เพราะมันแสดงขึ้นมาให้เห็นเลย ทำให้อ่านได้ต่อเนื่อง ไม่เสียจังหวะการเปิดดูคำศัพท์

X-Ray คือการทำดัชนีของหนังสือเกี่ยวกับตัวละคร (People), คำศัพท์เฉพาะ (Terms) และรูปภาพ (Images) โดยจะแสดงจำนวนลิงก์เกี่ยวกับสิ่งนั้นๆ ว่ามีการพูดถึงในย่อหน้าไหนบ้าง โดยจะเรียงลำดับจากการอ้างถึงมากที่สุดไปจนถึงน้อยที่สุด หรือจะเรียงตามลำดับตัวอักษรก็ได้

• People การอ้างถึงตัวละคร
• Terms คำศัพท์ที่มีการพูดถึงบ่อยตลอดทั้งเล่ม
• Image รูปภาพในเล่ม ว่าภาพไหนอยู่ในตำแหน่งไหนของเล่ม

วิดีโอแนะนำฟีเจอร์ Word Wise

[Calibre] แปลหนังสือ e-book ให้เป็นภาษาอื่นด้วย ebook translator

เราสามารถแปลไฟล์ e-book ให้เป็นภาษาอื่นได้โดยใช้ปลั๊กอิน ebook translator ของโปรแกรม Calibre

สามารถแปลได้หลายภาษาโดยเลือกได้ว่าต้องการใช้ engine ของค่ายไหนในการแปล ซึ่งมีทั้งแปลฟรีและเสียเงิน ตัวฟรีมี Google, DeelL, Microsoft Edge ส่วนที่เสียเงินก็มี Google, ChatGPT (OpenAI / Azure), Gemini ฯลฯ

คำแปลเลือกได้ว่าจะให้ใส่ไว้บนหรือล่างคำต้นฉบับ หรือให้มีแต่คำแปลล้วนๆ ก็ได้ (ค่าตั้งต้นคืออยู่ด้านล่างต้นฉบับ)

เมื่อแปลเสร็จ จะมีหนังสือเล่มที่เพิ่งแปลเสร็จใส่เพิ่มเข้ามาใน Calibre โดยอัตโนมัติ ซึ่งเราสามารถแก้ไข css ที่เป็นคำแปลให้มีลักษณะต่างไปได้ เช่น สมมติว่าภาษาปลายทางที่เราแปลคือภาษาไทย เราก็ไปแก้ไข css ของเล่มที่แปล โดยเพิ่มการกำหนดให้คำแปลเป็นตัวหนังสือสีเทา

p:lang(th) {

color: gray;

}

เอาไว้ทีหลังถ้ามีเวลา ค่อยมาทำวิดีโอเองอีกที ตอนนี้แปะไว้ก่อน

※ ※ ※

[ Keywords ]

e-book, ebook, epub, แปลไทย

[Sigil] การทำเชิงอรรถแบบคลิกได้ใน ePUB ด้วย Sigil

โดยปกติแล้วการทำต้นฉบับหนังสือที่มีเชิงอรรถแทรกอยู่ด้วยเพื่อนำไปใช้กับไฟล์เอกสาร (docx) และเผยแพร่บนหน้าเว็บ (เช่นพวกนิยายรายตอน) ด้วยนั้น วิธีการทำแบบง่ายๆ ก็มักจะใช้การใส่ [n] แทรกลงไป แล้วในท้ายตอนแต่ละตอนก็จะใส่คำอธิบายเอาไว้ ตามที่เรามักจะเห็นจากพวกเว็บนิยายแปลจีนรายตอนทั้งหลาย

วิธีแบบนี้สามารถทำต้นฉบับได้สะดวกก็จริง แต่เวลาที่เราอ่านในรูปแบบ ePUB แล้วจะไม่สะดวกตรงที่เมื่อเจอการอ้างเชิงอรรถแล้วเราอยากรู้ความหมาย ก็ต้องเลื่อนไปท้ายตอนเพื่ออ่าน พออ่านเสร็จก็ต้องย้อนกลับไปยังจุดที่อ่านค้างไว้อีกที

ที่จริงแล้วไฟล์ ePUB นั้นมีฟีเจอร์ทำต้นฉบับที่สามารถคลิกลิงก์ได้ พอเราคลิกที่ข้อความที่ทำเชิงอรรถไว้ คำอธิบายที่เกี่ยวข้องก็จะแสดงขึ้นมาในหน้านั้นๆ เลย โดยไม่ต้องย้อนกลับไปกลับมาอีก

การทำไฟล์ ePUB ด้วยโปรแกรม Sigil แบบสังเขป

ขั้นตอนการทำไฟล์ ePUB แบบสังเขป ไม่ได้เจาะลงไปในรายละเอียดของแต่ละขั้นตอนว่าคืออะไร แต่ให้เห็นภาพรวมคร่าวๆ

โปรแกรมที่ใช้งานในคลิปนี้ เป็น Opensource ใช้งานได้ฟรี มี

1. LibreOffice Writer เอาไว้ทำเอกสารต้นฉบับ (ใช้ MS Word หรือ Google Doc หรือโปรแกรมอื่นๆ ก็ได้ทั้งนั้น)

2. โปรแกรม Pandoc สำหรับแปลงเอกสาร

3. โปรแกรม Sigil สำหรับทำไฟล์ ePub

สร้างเอกสาร EPUB แบบถึกๆ

เรื่องก่อนหน้า พูดถึงโปรแกรมสำหรับเปิดอ่านไฟล์ EPUB บนคอมฯ ไปแล้ว และแนะนำคร่าวๆ ว่า EPUB คืออะไร

ตอนนี้จะมาดูโครงสร้างของไฟล์ EPUB เพื่อจะได้เข้าใจภาพหลักๆ

เปิดไฟล์ ePub อ่านบน Firefox

ชีวิตช่วงนี้เกี่ยวข้องกับไฟล์ EPUB อีกรอบ ก็เลยไปหาโปรแกรมสำหรับเปิดไฟล์ EPUB บนอ่านคอมฯ (โหลดที่ EPUBReader เป็น Firefox add-on)

EPUB (Electronic Publication) คือประเภทของไฟล์หนังสืออิเลกทรอนิก (e-book) ที่เป็นมาตรฐานเปิดที่นิยมแพร่หลาย สามารถเปิดอ่านได้บนหลากหลายอุปกรณ์ ไม่ว่าจะเป็นบนคอมฯ, มือถือทั้ง iPhone และ Android หรือสารพัดแท็บเล็ต รวมมั้ง iPad ด้วย

เราอาจเคยเห็นการเขียน EPUB หลายแบบ ไม่ว่าจะเป็น ePub, EPub, epub แต่ทางผู้ที่สร้างมาตรฐาน (International Digital Publishing Forum - IDPF) นั้นกำหนดใช้ชื่อว่า EPUB ครับ